ANK kennisbron voor circulaire economie

Duurzaam en innovatief benutten van natuurlijk kapitaal is de basis voor het ontwikkelen van een circulaire economie. In opdracht van het ministerie van Infrastructuur en milieu verscheen onlangs het rapport ‘Natuurlijk Kapitaal en circulaire economie', dat hierover gaat.

Het rapport, opgesteld door CREM, werkt uit wat natuurlijk kapitaal en ecosysteemdiensten zijn, wat er wordt verstaan onder circulaire economie, en hoe die twee elkaar kunnen versterken.

Circulaire economie omarmt natuurlijk kapitaal

De circulaire economie is gebaseerd op systeemdenken: niet alleen losse stukjes in productie- en handelsketens beschouwen, maar kijken hoe kringlopen met elkaar samenhangen en elkaar beïnvloeden. Het natuurlijk kapitaal levert de grondstoffen voor een circulaire economie, zoals delfstoffen, voedsel, biomassa en medicijnen. Door de systeembenadering draagt de circulaire economie bij aan behoud en versterking van het natuurlijk kapitaal: hernieuwbare grondstoffen worden duurzaam geëxploiteerd, waardoor ze ook daadwerkelijk hernieuwbaar zijn, en het sluiten van ketens remt het gebruik (en dus uitputting) van niet hernieuwbare grondstoffen.

Richting circulaire economie (CE)

Het CREM-rapport noemt verschillende strategieën die onze traditionele economie geleidelijk kunnen sturen in de richting van een circulaire economie:

  1. Biobased economy: fossiele grondstoffen vervangen door biomassa
          als grondstof;
  2. Ecodesign: ontwerp voor langdurig gebruik, hergebruik en recycling;
  3. Afval gebruiken als grondstof;
  4. Van productbezit naar dienstgebruik (bijvoorbeeld met
          abonnementen of leasecontracten);
  5. De natuur als voorbeeld: biomimicry;
  6. Dematerialisatie: het slimmer benutten van ecosysteemdiensten
          (bijvoorbeeld natuurlijke plaagbestrijding, waterberging,
           temperatuurregulatie) kan traditionele ingenieursoplossingen,
           producten en chemicaliën vervangen. Dat bespaart grondstoffen en
           energie;
  7. Kringlopen sluiten op regionaal niveau (‘landschapsbenadering');
          regionaal is, beter dan mondiaal, aan te sluiten bij de lokale
          behoeften en de draagkracht van de omgeving;
  8. ‘Verevening van kosten en baten', ofwel: aandacht voor verborgen
           kosten en baten, deze meenemen in de prijs en langs die weg ook:
           betalen voor het in stand houden van ecosysteemdiensten.


Twee deelsystemen

Natuurlijk kapitaal kan duurzaam worden ingezet in productie en consumptie en in de werk- en leefomgeving. Van beide typen geeft het CREM-rapport vele voorbeelden uit de praktijk.

Een greep hieruit:

- Drinkwaterbedrijf Vitens ontdekte dat afvalstoffen van de
   drinkwaterzuivering nuttig kunnen worden ingezet in andere sectoren.
  Humuszuren bijvoorbeeld doen nu dienst als bodemverbeteraar.
  Vitens is inmiddels één van de grootste humuszuurproducenten van
  Europa en sinds 2015 is het product winstgevend.

- In de Hoeksche Waard legden boeren bloemrijke akkerranden aan, als
   onderdeel van het groenblauwe netwerk van boeren, weg- en
   waterbeheerders en de provincie. Het landschap is aantrekkelijker
   geworden, er zijn minder bestrijdingsmiddelen nodig, de
   waterkwaliteit is sterk verbeterd en er zijn meer insecten voor
   gewasbestuiving.

- Het nieuwe gemeentehuis van Venlo is gebouwd volgens het principe
   van cradle-to-cradle. Met onder andere een groene gevel (die
   besproeid wordt met regenwater), zonne-energie uit panelen, en
   grote ramen, bespaart het gebouw op energie en niet-hernieuwbare
   grondstoffen. Daarnaast kan de verbetering van de werkomgeving
   alleen al door verlaging van het ziekteverzuim jaarlijks 480.000 euro
  opleveren.

ANK onmisbare kennisbron

De cijfers en feiten spreken volgens het rapport voor zich: "Natuurlijk kapitaal kan slimme,

innovatieve oplossingen leveren voor de circulaire economie, en zorgt voor minder materiaalbehoefte (…)." Met andere woorden: natuurlijk kapitaal is essentieel voor een volwaardige circulaire economie. Het rapport benadrukt dat hiervoor meer aandacht nodig is. Met onder andere de Green Deals, de TEEB-studies (Economics of Ecosystems and Biodiversity) en de Nationale rekening van natuurlijk kapitaal (CBS) worden stappen in de goede richting gezet. De ANK als kennisbron voor de beschikbaarheid van natuurlijk kapitaal speelt daarin een belangrijke rol.

Het rapport ‘Natuurlijk Kapitaal en circulaire economie' van CREM.