Europa en ecosysteemdiensten

De Europese werkgroep Mapping and Assessment of Ecosystems and their Services (MAES) had op 16 maart een werkbijeenkomst in Brussel. De voortgang van de MAES-projecten werd besproken. Heel langzaam krijgt het meenemen van ecosysteemdiensten in de beleidspraktijk concreet vorm.

De werkgroep MAES is door de het directoraat-generaal Milieu van de Europese Commissie opgericht om uitwerking te geven aan actie 5 van de EU Biodiversiteitsstrategie. Actie 5 stelt dat meer kennis nodig is over ecosystemen en hun diensten in Europa. Lidstaten worden opgeroepen om de staat en de economische waarde van hun ecosystemen in kaart te brengen, en de integratie van deze waarden in economische groeicijfers en rekeningen te bevorderen. De MAES werkgroep komt elk half jaar bijeen en bespreekt dan de voortgang.

Berekenen ecosysteemdiensten: KIP-INCA

Het kennisintegratieproject KIP-INCA (Integrated system for Natural Capital and ecosystem services Accounting) ontwikkelt een systeem om integraal en eenduidig ecosystemen en hun diensten: fysiek en financieel te kunnen kwantificeren. Een eerste fase rapport ligt nu voor ter commentaar.

Lidstaten verschillen erg in hun vorderingen met het in kaart brengen en vaststellen van hun ecosysteemdiensten. De diversiteit is groot en het is leerzaam om de verschillen tussen lidstaten geschetst te krijgen.

Ecosysteemdiensten in de praktijk

De werkgroep MAES heeft al pilots afgerond voor specifieke ecosystemen, zoals bossen en graslanden. Momenteel lopen er twee pilots, EnRoute en Soil (Bodem). Ook is binnen MAES een groep aan de slag met culturele ecosysteemdiensten, waarvoor binnenkort een workshop wordt georganiseerd.

EnRoute

EnRoute is het vervolg op de Urban Pilot. Het doel van EnRoute is het concreet in kaart brengen en vaststellen van ecosysteemdiensten in steden, met de in MAES ontwikkelde methode hiervoor. Daarnaast gaat het in EnRoute om het creëren en versterken van netwerken – city labs – van Europese steden, om ervaringen uit te wisselen en kennis te delen.

Bodem

De pilot Soil wordt medio 2017 afgerond met een rapport. Hieruit komt helder naar voren dat de bodem niet een apart ecosysteem is, maar een essentieel onderdeel is van vrijwel alle ecosystemen. De bodem – beter gezegd het bodem-sediment-water-ecosysteem – brengt ecosysteemdiensten voort, en in samenhang daarmee ook (abiotische) geosysteemdiensten. Geconcludeerd wordt dat de eerdere pilots ten onrechte weinig aandacht hebben besteed aan bodem, en dat de betreffende rapporten zouden zijn gebaat bij bodemspecifieke aanvullingen. Het Soil-rapport zal informatie bevatten over Europese en nationale initiatieven die kennis aanbieden en genereren over het in kaart brengen en vaststellen van bodemgerelateerde ecosysteemdiensten. Ook de ANK is hier een voorbeeld van. De beleidssamenvatting van het rapport valt inhoudelijk vrijwel samen met het achtergronddocument dat door de Europese Commissie is gepresenteerd op de bijeenkomst in het kader van de World Soil Day op 5 december 2016. Dit document legt een nadrukkelijke verbinding tussen biodiversiteit en bodem.

Verwant project

Het Europese Horizon2020-project Esmeralda ontwikkelt een praktische invulling van actie 5 van de Biodiversiteitsstrategie. Het levert strategieën, methodes en case studies. Alle lidstaten zijn nu betrokken en het werk loopt goed. Naast de EU-lidstaten zijn ook Noorwegen, Zwitserland en Israël betrokken.

Er is een boek uitgekomen: Mapping Ecosystem Service. Auteurs zijn onder andere Joachim Maes (werkgroep MAES) en Benjamin Burkhard (Esmeralda). De digitale versie is gratis toegankelijk.